Tıbbi görüntüleme cihazları alanında dünyanın önde gelen teknoloji şirketi Siemens Healthineers bilim, sanat ve teknolojinin bir araya geldiği sıra dışı bir sergi projesine imza attı. Açılışı 28 Nisan tarihinde gerçekleşen Algoritmalar ve Bitkiler adlı online serginin fikir aşamasından, Kanserli Çocuklara Umut Vakfı’ndaki çalışmalara destek misyonuna kadar öne çıkan detaylarını, projenin danışmanlığını yürüten ve sergiye çekimleriyle de katkıda bulunan ülkemizin önde gelen radyoloji uzmanlarından Prof. Dr. Ercan Karaarslan ile konuştuk. Keyifli okumalar…

Açılışı kısa bir süre önce gerçekleşen Algoritmalar ve Bitkiler Sergisi hakkında bilgi alabilir miyiz? Serginin çıkış notası ne oldu?

Siemens Healthineers Türkiye tarafından düzenlenen online sergi Algoritmalar ve Bitkiler, 28 Nisan’da cekimgucu.siemens-healthineers.com adresinde erişime açıldı. Tıbbi görüntüleme cihazları alanında dünyanın önde gelen teknoloji şirketi Siemens Healthineers, bu projeyi bilim, sanat ve teknoloji arasında bağlar kurmak hedefiyle hayata geçirdi. Sanat tarihçisi sayın Seda Yörüker’in küratörlüğünde gerçekleşen ve benim de danışmanlık yaptığım bu proje ile Türkiye coğrafyasında yetişen bitkiler, Siemens tıbbi görüntüleme cihazlarında radyoloji uzmanlarının gerçekleştirdiği çekimlerle bambaşka bir görünüme kavuşarak izleyicilere sunuluyor.

Serginin çıkış noktası ise Siemens’in Almanya’nın Erlangen kentinde geliştirmeye başladığı MR makinesinde 1979 yılında bir dolmalık biber ile gerçekleşen ilk çekime dayanıyor. Rekonstrüksiyonu Şubat 1980’de tamamlanan bu dolmalık biber imajı, bugün Erlangen’deki Siemens Healthineers MedMuseum müzesinde, dünyanın her yerinden gelen ziyaretçilere sergileniyor. Algoritmalar ve Bitkiler sergisi de bu ilk çekimi yapılan dolmalık biberin izinden giderek, Türkiye’deki bitkileri bugünün ileri teknolojiye sahip tıbbi görüntüleme cihazları ve radyoloji uzmanlarının çekimleriyle izleyicilere sunuyor ve bitkilerin eşsiz dünyasına dair farklı bir dünyanın kapısını aralıyor.

Siz ve projeye katılan meslektaşlarınız sergiye nasıl dahil oldunuz?

Sergi, Türkiye’nin tüm şehirlerindeki hastanelerinde Siemens Healthineers görüntüleme cihazları kullanan radyoloji uzmanlarına açık davet yoluyla başladı. Bu daveti memnuniyetle kabul ettim; Türkiye genelindeki hastanelerde görevli kıymetli meslektaşlarımın da projeyi heyecanla karşıladığını biliyorum.

Bildiğiniz üzere görüntüleme cihazları algoritmalarla çalışıyor yani bir sorunu çözmek veya belirlenmiş bir amaca ulaşmak için tasarlanmış bir yol ve izlenen işlemler var. Algoritmalar bu sergi vesilesiyle bu kez bitkilerin dünyasına daha yakından bakmayı ve onları daha önce hiç görmediğimiz şekillerde göstermek için çalıştı. Böylece Türkiye coğrafyasında yetişen bitkilerin görüntüleme cihazları ile bir nevi sanal otopsilerinin yapılması, ortaya oldukça etkileyici görüntüler çıkardı. Bilimsel titizlik ile sanatsal yaratının bir arada işlediği çekim süreci hem tıp uzmanları hem de izleyiciler için optik sorgulamalara kapı aralıyor. Bakıyoruz, daha yakından bakıyoruz, görüyoruz ve normalde görülenin daha ötesini görüyoruz.

Bu görüntülerin oluşmasını sağlayan teknoloji nasıl çalışıyor?

X-ışını kaynaklı röntgen, mamografi ya da tomografi cihazları ile yapılan çalışmalarda temel prensip cisimlerin yoğunluk, şekil ve yapısal farklılıklarına bağlı değişen X-ışın geçirgenliklerine göre gri renkli gölgelerinden görüntü oluşmasıdır. Sonrasında istenirse grinin her bir tonu farklı renkler ile yeniden kodlanarak orijinaline yakın ya da olmasını istediğiniz renk spektrumunda şekillendiriliyor. Cisimleri dıştan göründüğü haliyle resmeden fotoğraf sanatından farklı olarak röntgen ışınları cismin içini, yani dıştan görünmeyeni de görünür hale getiriyor.

Tomografi ile yapılan 3 boyutlu çekimlerde resmedilen meyveler röntgen ışınlarının geçirgenliği ile saydamlık kazandırılmış rekonstrüksiyonlarda önden bakıldığında içi ve arkası da aynı anda görülebilen, alışılmamış farklı bir görünüm kazanıyor. MR ile yapılan çalışmalarda ise tıpkı insan vücudunda olduğu gibi görüntülemesi yapılan sebze, meyve ve çiçeklerin gövde veya yaprağındaki su yoğunluğundaki farklılıklar, radyo dalgaları ile gönderilen sinyallere verdikleri yanıta göre resmediliyor. Orijinal gri renkli imajlar istenirse 2 boyutlu ya da 3 boyutlu renkli imajlara dönüştürülerek farklı bakış açılarında yeniden şekillendiriliyor. Oluşan imajlar fotoğraflarda gördüklerimizden ve çizilen resimlerinden farklı olarak yeni bir boyut kazanıyor. Bilgisayarlı tomografi ve MR ile yapılan 3 boyutlu incelemelerde tıpkı insan vücudunu inceler gibi meyvenin kabuğunu soymadan veya dışını kırmadan iç anatomisini gösteriyor. Böylece bütün halde olan bir meyvenin çekirdeğini, çürüğünü ve varsa içindeki kurdu bile görmek ve göstermek mümkün oluyor.

Bu deneyiminizde ilginizi en çok çeken konu ne oldu?

Az önce de ifade ettiğim şekilde Erlangen’de bulunan Siemens MR fabrikasında fizik mühendisi Arnulf Oppelt ve ekibinin 0.1 Tesla protrotip MR cihazında yıllarca süren çalışmalar sonrası aldığı ilk görüntü 1979 yılında çekilen ve rekonstrüksiyonu Şubat 1980’de tamamlanan dolmalık biberdi. Maslak Acıbadem Hastanesi’nde 2021 yılında 3 Tesla Siemens Vida MR cihazında 5 dakikalık çekim ve saniyeler içinde rekonstrüksiyonu yapılan yüksek rezolüsyonlu dolmalık biber çekiminin, teknolojik gelişmeyi karşılaştırmak açısından çok önemli olduğunu düşünüyorum. Aradan geçen zamana kıyasla son derece büyük bir ilerleme olması bize bundan sonra bekleyen teknolojik gelişmeler hakkında heyecan verici ipuçları sunuyor. Bu, sağlık sektörünün daha iyi hizmet sunması ve hastaların daha iyi bir yaşam kalitesine ulaşmasını hızlandıracak çözümlerin çok da uzakta olmadığı konusunda umut vaat ediyor.

Eklemek istedikleriniz…

Siemens Healthineers Türkiye tarafından düzenlenen Algoritmalar ve Bitkiler sergisi, bitkilere farklı bir bakış sunmanın ve sıra dışı bir dünyanın kapılarını aralamanın yanı sıra önemli bir misyon da taşıyor. Sergi sonrasında radyoloji uzmanlarının gerçekleştirdiği bitki çekimleri dijital fotoğraf baskı olarak satışa sunulacak. Bu satıştan elde edilen gelir ise KAÇUV’un (Kanserli Çocuklara Umut Vakfı) tedavisi devam eden çocuklar ve aileleri için gerçekleştirdiği çalışmalara katkıda bulunacak. Ben de Siemens Healthineers Türkiye’nin insan sağlığına değer katmaya olan bağlılığının önemli bir göstergesi olarak anlamlı bir amaca hizmet eden bu projesinde yer almaktan mutluluk duyuyorum. Bu projede emeği geçen herkese teşekkür ederim.