Dr. Önder Çerezci, “Boyun spazmına neden olan olaylar çok basit bir sıcak-soğuk ısı değişiminden tutun da yanlış postür, boyun fıtığının ilk bulgusunda, romatizmal hastalıklar ve travma gibi birçok hastalık sonrasında da oluşabilmektedir” diyerek, boyun düzleşmesi hakkında bilgi verdi.
Boyun düzleşmesi hakkında neyi, ne kadar biliyoruz? Sık sık duyduğumuz ancak bir türlü tam bir mana veremediğimiz bu kavram nedir? Boyun ve sırt ağrısıyla doktora gittim, çekilen grafiler sonrasında doktorum boyun düzleşmesi dedi, şimdi bu terimden korkmalı mıyım acaba?
Amerikan Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği’nden Dr. Önder Çerezci, boyun düzleşmesi hakkında açıklamalarda bulundu:
Bu kavram mekanik bir değişimi işaret ediyor diye düşünebilirsiniz. İnsan omurga anatomisi boyun, sırt, bel ve sakrum denilen bölümlerden oluşmaktadır. Bu omurga dizilimi belli yerlerde “lordoz” yani çukurlaşma ve “kifoz” dediğimiz sivrileşme kıvrımlarıyla postürü oluşturur, travmalara karşı ani hareket edebilmemiz ve dengede durabilmemiz açısından önemlidir. Bir başka önemi ise, bu kırımlar sayesinde omurga üzerine binen ani yüklerin bir amortisör gibi absorbe edilmesidir.
İşte bu kıvrımlardan bir tanesi de boyun bölgesindedir. Başın taşınması, boyun hareketlerinin yapılması ve hayati organların güvenli bir şekilde görevlerini yapabilmesi için bu lordoz duruşuna ihtiyaç vardır. Belli durumlarda bu lordoz açısı değişmekte ve “C” harfi şeklindeki görünümü düz ya da ileri boyutlarda ters “C” şekline yani kifoza dönebilmektedir.
İşte buradan da anlaşılacağı üzere, bu kavram bir omurga duruş bozukluğudur. Bunun altında yatan temel neden ise, ileri derecede adale spazmıdır. Boyunda spazm arttıkça lordoz açısı değişir. Burada önemli olan, boyunda bu spazmın neye bağlı geliştiğidir.
Boyun spazmına neden olan olaylar çok basit bir sıcak-soğuk ısı değişiminden tutun da, yanlış postür, boyun fıtığının ilk bulgusunda, romatizmal hastalıklar ve travma gibi birçok hastalık sonrasında da oluşabilmektedir. Burada temel değişim, kasların kasılmasıyla boynun korunması için bir reflex cevap olarak gelişmesidir. Boyun düzleşmesini bebeklik hariç her yaş grubunda görebilmekteyiz.
Boyun lordoz düzelmesi ya da düzleşmesi ne tür şikayetlere neden olur? Temel ortak şikayet, ağrıdır. Bu ağrı çoğunlukla boyna ve aynı zamanda sırta, omuzlara, enseye de yayılabilir. Baş ağrısı da gerilim şeklinde hastanın yaşam kalitesini bozacak şiddette olabilir. Ağrının karakteri kas ağrısı ve kas gerginlik ağrısı şeklindedir. Ağrı yaşantıda kısıtlılıkların olmasına neden olabilir. Giyinme, soyunma, araba kullanma gibi yaşamsal faaliyetler kısıtlanabilir. Ağrıyla birlikte vertigo dediğimiz baş dönmesi, sırt ve boyunda gerginlik hissi ve boyun hareketlerinde kısıtlılıklar ortaya çıkabilir.
Doğru tanı için doktorun muayenesi esastır. Çekilen basit bir röntgen filmi bu düzleşmeyi kolayca gösterir. Ancak, muayene sırasında kola ve bacağa yayılan ağrıların olması, yapılan nörolojik muayenede güç azlığının görülmesi, reflex kaybının olması ya da kas erimelerinin görülmesi daha ileri boyutlarda tetkik yapılmasını gerektirecektir.
Tanı konmuş hastalığın tedavisi boyun düzleşmesinin temel tedavisidir. Çoğunlukla fizik tedavi ve rehabilitasyon programları yeterlidir. Bazı durumlarda daha hızlı cevap almak için ilaç tedavileri ve kayropraktik yaklaşımlar programa eklenir. Cerrahi tedavi altta yatan nedenin omurga üzerinde yarattığı hasarla değerlendirilir. Ancak, tedavide üzerinde sık durulması gereken temel yaklaşım, hastanın eğitilmesidir. Bu eğitimin temelini postür eğitimi oluşturur.
Önemli olan postürün doğru kullanılıp kullanılmadığıdır. Baş, gelişmiş bir kişide yaklaşık 3-5 kg ağırlığındadır. Boyun omurga ve adaleleri bu yükü doğru bir şekilde taşımalıdır. Bu nedenle, doğru kemik yani omurga dizilimi ve kas gücünün sağlanması esastır. Hasta eğitimi doğru postürün öğretilmesiyle başlar. Başımız iki omuz ortasında durmalıdır. Hiçbir zaman vücudun önüne sarkmamalıdır. Bununla birlikte, her iki omuz öne ve aşağıya deplase olmamalıdır. Sırtta kamburluk oluşmamalıdır. Bu duruşu ayna karşısında sık sık hastalarımıza kontrol ettirmeliyiz. Postürle birlikte boyun ve omuz kavşağı adaleleri ile sırt adalelerini kuvvetlendirme egzersizleri devreye girmelidir. Öncelikle, kısıtlılık varsa hareket açıklığı egzersizlerine, sonra da güçlendirme egzersizlerine başlanmalıdır.
