Yaşadığımız dönemin getirdiği belki de en önemli sorunlardan biri çocukların konuşma bozukluğu veya konuşamamasıdır. Özel Aile Hastanesi’nden Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Duygu Amene Garavi, çocuklara konuşma bozukluğu hakkında Medikal Plus Dergisi’ne açıklamalarda bulundu.

Dil anlam, üretim ve kullanımdaki özellikleriyle yalnızca insanlarda bulunan bir yetenektir. Çocuklarda dil gelişiminin iki temel birleşeni vardır; bunlardan ilki sözel uyarıların işitsel ve algısal olarak benimsenip daha sonrasında duyu-sinir ağı ile anlaşılmasıdır. Sonraki adım ise duyu ve motor sinir işlevi ile zihinsel kavramın bir ses imgesi aracılığı ile dile getirilmesidir.

Dil ve konuşma gelişimin en yoğun yaşandığı dönem yaşamın ilk üç yılıdır, ancak 12-18 ay çocuklarda dil gelişiminin en özel dönemidir.

Yaşamın ilk 9 ayına kadar agulama, 12. ayında tek kelimelik cümle söyleyebilir. 2 yaş civarında ise 2 kelimelik cümle kurar ve ortalama 200 kelimelik dağarcığı vardır (en az 25 kelime). 3’lü yaşlarda 3 kelimelik cümle kurar, adını yaşını ve cinsiyetini bilir.  4 yaş üstü ise sohbet edilebilir ve cümlelerinin tamamı anlaşılır.

2 yaşında bir çocuğun konuşmasının %50’si, 3 yaşındaki bir çocuğun konuşmasının %75’i, 4 yaşındaki bir çocuğun konuşmasının ise %100’ü çevresindeki kişiler tarafından anlaşılıyor olmalıdır.

Dil gelişimi farklılık gösterebilir

Her çocuk eşit dil öğrenme beceri ise doğar ama yaşam süresince çevresel, genetik ve yapısal sorunlara bağlı yaşanan olumsuzluklar nedeni ile dil gelişimi her çocukta birbirinden farklılık göstermektedir.

Konuşma gecikmesi çocukların yaşıtlarına kıyasla dil gelişiminin yetersiz olmasıdır. Erkeklerde kızlara oranla daha fazla gözükmektedir. En sık görülen dil ve konuşma bozukluklarından birisi, belirli konuşma seslerinin doğru şekilde üretilememesi olarak tanımlanan artikülasyon bozukluğudur.

İlk başlarda yetişkinleri model alırlar

Örneğin; SU yerine DU demesi gibi. Çocuklar konuşmaya ilk başladıkları sırada yetişkinleri model alırlar. Seslerin doğru ifade edilememesi 1-3 yaş arası normaldir. 4 yaş üstünde ise “R” sesi hariç tüm konuşma seslerini doğru şekilde ifade ediyor olması gerekir.

Birçok nedeni olabilir

Dil ve konuşma gecikmesi veya bozukluğu genetik, işitsel, çevresel, nörolojik veya nöropsikiyatrik bir bozukluğun sonucu olabileceği gibi, herhangi bir nedene bağlı olmaksızın da ortaya çıkabilir.

Dil terapisti ve uzman bir çocuk hekimine danışılmalı

Bireysel farklılıklar nedeni ile bir çocuğun dil gelişiminin sorunlu olup olmadığını anlamak zordur. Herhangi bir yaşta kazanımlar kaybediliyor ve geriye gidiş gözleniyor veya yukarıda anlattığım gelişim basamakları gözlemlenmiyor ise zaman geçmeden dil terapisti ve uzman bir çocuk hekimine danışılması gerekmektedir. “Nasılsa konuşur”, “babası da geç konuşmuştu” gibi yaklaşımlarda bulunulup beklenmemesi gerekir.

Özellikle ilk 3 yıl çocuğun beyin gelişimi için oldukça kritiktir. Bu dönemde çocuğun tablet, TV gibi cihazlara maruz kalmamasına özen gösterilmelidir. Yaşıtları ile oynamaları ve iletişime geçmelerine olanak sağlanmalı.