Diyabetli bireylerde kan şekeri ölçümü yapmanın önündeki engeller

0
15

Diyabet tedavisi, tıbbi beslenme tedavisi, egzersiz, evde kendi kendine kan şekeri izlemi, medikal tedavi (insülin/ oral antidiyabetik) ve diyabet eğitiminden oluşur. Diyabet tedavisinde istenilen hedeflere ulaşılabilmesinde, hipoglisemi ve hiperglisemilerin önlenmesinde bireysel olarak yapılan kan şekeri takibinin önemli bir yeri vardır. Yapılan çalışmalarda özellikle insülin kullanan diyabetlilerde komplikasyonların önlenmesi ve kontrolünde, sıkı kan şekeri takibinin yararı ortaya konulmuştur. Kontrolde kan şekeri takibi yapmanın öneminin üzerinde durulmasına rağmen önerilen şekilde kan şekeri takibini yapmada bir takım sorunlar yaşanmaktadır. Birçok hastanın sağlık çalışanının önerdiği şekil ve sıklıkta kan şekeri ölçümü yapma sorunu yaşadığı belirtilmektedir. Bazı çalışmalar kan şekeri ölçümü yapmakla ilgili olarak birçok engellerin olduğunu göstermektedir. Bunlar; uzun diyabet süresi, ağrı acı, düşük öz-yönetim, düşük benlik saygısı, yüksek anksiyete ve depresyon, alkol, sigara, karmaşık medikal tedavi rejimleri, düşük sosyal destek, hasta ve sağlık ekibi arasındaki zayıf iletişim, düşük eğitim düzeyi, sağlık güvencesinin olmamasıdır. Bunların yanı sıra konu ile ilgili farkındalığın olmaması, kan şekeri ölçümünün öneminin anlaşılmaması da sebepler arasında yer almaktadır.
Yaşam biçimi ile ilgili sorunlar: Düzensiz yaşam (geç uyanma ve geç kahvaltı, öğün atlama), diyet ve egzersize uyumsuzluk (gereğine inanmama, zaman ayıramama), iş yoğunluğu, kendine zaman ayırmama/ayıramama, ekonomik sorunlar.
59 yaşında, 22 yıldır diyabetli, HbA1c %9.2 olan erkek hasta: “Yoğun mesaide çalışıyorum. İnsülin yapmayı bile unutuyorum. 10-15 günde bir kan şekerimi ölçüyorum…….kontrole geleceğim zaman ölçüm yapıyorum.”
55 yaşında, 10 yıldır diyabetli, HbA1c %9.3 olan bayan hasta: “….çok yoğunum, iş güç yapacak çok şey var. 80 yaşında annemle babama bakıyorum. Kendime çok zaman ayıramıyorum. Hiç boş zamanım yok. Şekerime baktığımda düşük çıkınca kaçamaklarım çok oluyur. Nasılsa düşük diyorum. Özellikle öğleden sonraları karnım çok acıkıyor. Elim ayağım titriyor…ölmektense yemek ye diyorum ve ne bulursam yiyorum. Tatlı yemeyi çok seviyorum.”
Diyabet ve kan glukoz düzeyini izleme ilgili bilgi yetersizliği: Yanlış bilinenler (tokluk kan şekeri ölçüm zamanı, insülin yapma zamanı, düzensiz ölçüm), bilinmeyenler (ölçüm saatleri, kayıt tutma, izlem, hipoglisemiyi önleme ve müdahale).
57 yaşında, evli, 15 yıldır diyabetli, 8 yıldır insülin kullanan, HbA1c %9 olan bayan hasta: “Kendimi iyi hissettiğim zaman ölçüm yapıyorum. İyi hissetmeyince ölçmüyorum. Sonucu gördüğüm zaman moralim daha fazla bozuluyor.”
Motivasyon yetersizliği. Olumsuz duygular (bıkma, korku, çaresizlik, anksiyete), olumsuz düşünce ve inançlar (hiçbir şeyin değişmeyeceğini düşünme, kan şekeri ölçümü yapmayı gerekli görmeme).
47 yaşında, evli, HbA1c %9.2, 8 yıldır diyabeti olan bayan hasta: “ …… sonuç yüksek çıkar diye korkuyorum ölçmüyorum. Yüksek çıkınca da moralim çok bozuluyor neden yiyorum diye kendime çok kızıyorum. Ne yapabilirim ki…çok zor, herşeye dikkat etmek zor, gerilmekten sıkıldım artık, ölçsem de bir şey olmuyor, ölçmesem de…”
Sağlık ekibi ile paylaşımlar/sorunlar: Sağlık ekibinin iletişim biçimleri ile ilgili sıkıntılar.
55 yaşında, 10 yıldır diyabetli, HbA1c %9.3 olan bayan hasta:“….bana doktor tuttuğum kayıtları beğenmedi ve çok kızdı. Sen nasıl öğretmensin dedi. Kendimi çok kötü hissettim.”
Ölçüm aletlerini yanlış kullanma: Yanında taşımama, sonucu kayıt etmeme, iğneleri 15-20 kez kullanma, parmak delme korkusu ve isteksizliği.
62 yaşında, 15 yıldır diyabetli, HbA1c %9.5 olan evli erkek hasta: “İğneleri para ile alıyoruz. Ben bir emekliyim, kimse de bir şey söylemedi ben de bu delme iğnelerini artık delmeyinceye kadar kullanıyorum. Çok acıtıyor aslında ama ara da ölçtüğüm için dayanıyorum…”
55 yaşında, 10 yıldır diyabetli, HbA1c %9.3 olan bayan hasta: “düzenli kayıt tutmuyorum. Arada ölçtüklerimi yazmıyorum…..hepsini yazmam için bütün işlerimi bırakıp yalnızca bununla ilgilenmem gerek….iğneleri çok sık değiştirmiyorum…..artık delmemeye başlayınca değiştiriyorum……çubukları alırken eczacı ne verirse onu alıyorum….bir özellik bilmiyorum”