GESTASYONEL DİYABET

0
16

Gestasyonel Diyabet (GDM) ilk defa gebelik sırasında ortaya çıkan her derecedeki glukoz tolerans bozukluğudur. Gebelerin %2-8’inde görülür. İnsülin direncine neden olan Growth Hormon (GH), Kortikotropin Relasing Hormon(CRH), human plasental laktojen ve progesteron gibi plesanta hormonlarının salgılanmasından dolayı genellikle gebeliğin ikinci veya üçüncü trimastrinde hiperglisemi gelişir.

Yrd. Doç. Dr. Selda Çelik

Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi

GDM risk faktörleri;  obezite, daha önce GDM öyküsü, anne yaşının 40’dan büyük olması, glukozüri, daha önce tespit edilmiş glukoz yüksekliği (prediyabet) öyküsü, birinci derece akrabalarda diyabet, makrozomik bebek doğurmak, polikistik over sendromu, kortikosteroid ve antipsikotik ilaç kullanmaktır.

Fetüste makrozomi ve buna bağlı riskleri azaltmak, anne adayının sağlığını korumak ve ayrıca ileride gelişebilecek tip 2 diyabet ve insülin rezistansı açısından riskli kadınları izleyebilmek için Türk toplumunda riski olsun olmasın tüm gebelerde 24-28. haftalarda GDM araştırması yapılmalıdır. GDM tanısı için, iki aşamalı (50 g glukozlu ön tarama testini takiben 100 g glukozlu 3 saatlik oral glukoz tolerans testi (OGTT)) ya da tek aşamalı (75 g glukozlu OGTT) tanı yöntemlerinden birisi kullanılabilir.

GDM’ de başlangıç tedavisi, diyet ve kan glukozunu izlemektir. Kan şekeri hedef değerlerin üzereine çıktığında insülin verilir. Gebelerde oral antidiyabetikler kullanılmamalıdır. Gebelik sırasında açlık kan şekerinin, 100 mg/dl ya da daha az, yemekten 1 saat sonra 140 mg/dl,  yemekten 2 saat sonra 120 mg/dl ya da daha az olması amaçlanmaktadır. Doğumdan sonra annenin kan şekeri normale döner. Bununla beraber GDM geçiren birçok kadında tip 2 di­yabet gelişmektedir. Bu nedenle;  GDM tanısı almış kadınlarda, doğumdan sonra 6-12. haftalarda standart 75 g glukozlu, 2 saatlik OGTT yapılmalı ve gebe olmayan kişilerdeki gibi yorumlanmalıdır. GDM öyküsü bulunan kadınlarda, yaşam boyu 3 yılda bir diyabet taraması yapılması gereklidir.

Gestasyonel Diyabet ve Bakım

Gestasyonel Diyabet ve gebeliğe etkileri konusunda tam bir açıklama yapılmalı, uzman ekiple 1-2 haftalık periyotlarla düzenli olarak telefon ya da kliniğe gidilerek iletişim sürdürülmeli, tedaviye uyum değerlendirilmeli ve düzenli ultrason taraması sağlanmalıdır. Hedeflenen kan glukoz seviyelerine ulaşmak için önerilerde bulun­malı ve gebe düzenli ölçümleri yapması konusunda eğitilmeli ve cesaretlendirilmelidir. Beslenme konusunda bilgilendirilmeli, kilo kontrolü sağlanmalıdır. Gebeliğin 20-36 haftasında plasental düzenleyici hormonlanrı özellikle Human Plasental Laktojen hormonunun üretime başlaması nedeniyle mater­nal insülin direnci artar; bu durumla başa çıkmak için insülin tedavisine başlanması ya da  dozunun arttınlması gerekir. Fetal büyüme ve bebeğin iyilik hâli ya da diyabetik kontrolün yetersizliği ile ilgili herhangi bir sorun yoksa doğum zamanında olmalıdır aksi takdirde erken doğum önerilebilir. Kadınla iş birliği yaparak, doğum için plan yapılmalıdır. Gebe kendisini iyi hissetmediğinde ya da fetal hareketlerle ilgili endişelendiğinde hemen kliniğe gelmesi gerektiği konusunda bilgilendirilmelidir.

Diyabetli annede emzirme; emzirme antidiyabetojenik bir faktördür. Emziren annelerde glukoz süt üretimindeki enerji için kullanılır ve doğal olarak tedavide insülin düzeyini arrtırmaya gerek kalmadan plazma glukoz seviyesi düşmektedir. Emziren annede;

  • Süt miktarını azaltacağından hipoglisemi önlenmeli,
  • Anne emzirme öncesi ve emzirme sırasında bir şeyler yemeli,
  • Özellikle gece öğünleri yapmalı,
  • Günde 2-3 litre sıvı almalı,
  • Kan şekeri düşüklüğünü giderecek besinler annenin yanında olmalı,
  • Gebelikte alınan ek vitaminlere devam edilmeli,
  • Emzirme sürecinde ketonirü izlenmeli,
  • Beslenme danışmanlığı sürdürülmeli,
  • Yeterli uyku ve dinlenme sağlanmalıdır.