14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ

0
95

Diyabet dünyada görülme oranı hızla artan bir kronik hastalıktır. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre; 1980’li yılların ortalarında 30 milyon olan diyabetli sayısının, 2000 yılında 151 milyona, 2006 yılında 246 milyona, 2011 yılında 366 milyona ve 2015 yılında 415 milyona ulaştığını bildirmektedir. Diyabetli sayısının 2040 yılına kadar  ise %55 oranında artarak 642 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir. Ülkemizde 2010 yılında tamamlanan ‘Türkiye Diyabet, Hipertansiyon, Obezite ve Endokrinolojik Hastalıklar Prevalans Çalışması-II (TURDEP-II) verileri ile 12 yıl önce yapılan TURDEP-I verileri kıyaslandığında diyabet sıklığının  %90, obezite sıklığının ise %44 oranında artmış olduğunu ve Türk erişkin toplumunda diyabet sıklığının %13.7 ye ulaştığını gösterilmiştir.

Diyabet uzun dönemde kontrol altına alınmadığında körlüğe, kalp damar sistemi hastalıklarına, böbrek yetmezliğine, sinir sistemi bozukluğuna, inmeye, kemik kaybına, cinsel sorunlara neden olabilmektedir. Bireye uygun tedavi ve eğitimle kan şekeri ayarını sağlayarak diyabet komplikasyonlarını önlemek ve/veya komplikasyon gelişimini yavaşlatmak mümkündür.

Dünya Sağlık Örgütü  ile Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun 1991 yılında diyabet konusunda toplumda farkındalığın arttırılması ve diyabetin öneminin vurgulanması amacıyla “İNSÜLİN HORMONU”nunu 1921 yılında keşfeden Kanada’lı tıp doktoru Frederick Banting’in doğum günü olan 14 Kasım tarihinin “Dünya Diyabet Günü” olarak kutlanmasını önermiştir. 1991 yılından beri her yıl, dünyanın her tarafında belirlenen değişik tema çerçevesinde çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır. Uluslararası Diyabet Federasyonunun belirlediği ve tüm dünyada kullanılan 2017 yılı 14 Kasım Diyabet Günü teması ‘’KADINLAR VE DİYABET’’ olup slogan ‘’SAĞLIKLI BİR GELECEK HAKKIMIZdır.  Bu yılki tema diyabet riski olan veya diyabet tanısı almış tüm kadınlar için ekonomik ve ulaşılabilir diyabet tedavisi, diyabet eğitimi ve kendi kendine diyabet yönetimi eğitiminin önemini teşvik etmek suretiyle Tip 2 diyabet ile mücadele kapasitesini güçlendirmektir.

Diyabet Neden Önemli Bir Hastalıktır?

 

  • Diyabetli sayısı tüm dünyada hızla artmakla birlikte, diyabetlilerin 3/4’ü düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşamaktadır.
  • Diyabetlilerin yaklaşık yarısı hasta olduğunun farkında değildir.
  • Dünyada her 6 saniyede bir kişi diyabet nedeni ile hayatını kaybetmektedir.
  • Diyabet hastalığına yakalanmış 199 milyonun üzerinde kadın bulunmakta, bu sayının 2040 yılına kadar 313 milyona yükseleceği tahmin edilmektedir.
  • Diyabet küresel olarak kadınlarda dokuzuncu ölüm nedenidir ve yılda 2,1 milyon ölüme neden olmaktadır.
  • Doğan her 7 çocuktan 1’i gestasyonel diyabetten etkilenmektedir.
  • Tüm sağlık harcamalarının yaklaşık %12’si diyabet için kullanılmaktadır. Bu oran ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre değişmektedir ve dağılım dengesizdir.
  • Diyabet körlük, kalp krizi, inme ve böbrek yetmezliğinin en önemli nedenidir.
  • Yüksek kan şekeri düzeyi damarlar, kalp, böbrekler, gözler ve sinirlere zarar vererek erken ölümlere neden olur.
  • Diyabetli olmayan bireylere göre ampütasyon riski 10-20 kat fazladır.
  • Her yıl yaklaşık 500 bin çocuk tip 1 diyabet tanısı almaktadır.

 

Dünya Diyabet Günü, şeker hastalığı konusunda halkı, hükümetleri ve medyayı bilgilendirmek (uyarmak) amacıyla çeşitli aktivitelerin yapıldığı bir gündür. Tüm dünyada diyabet farkındalığını artırmaya yönelik toplantılar, yürüyüşler,  gösteriler, radyo/televizyon programları ve kan şekeri taramaları yapılmaktadır.

Ülkemizde de bu amaçla birçok kurumun dahil olduğu diyabetin sebepleri, belirtileri, tedavisi ve neden olabileceği organ hasarları hakkında halkı aydınlatmak amacıyla çeşitli etkinlikler düzenlenmekte ve kan şekeri taramaları yapılmaktadır.

Yrd. Doç. Dr. Selda ÇELİK

Sağlık Bilimleri Üniversitesi 

Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi