Toplum ruh sağlığı merkezleri hastaların yaşadığı manevi ve maddi yıkımın önüne geçmeyi hedefliyor!

0
77
ruh-sagligi-2015

ruh-sagligi-2015
T.C. Sağlık Bakanlığının 2011 yılında uygulamasını başlattığı Toplum Ruh Sağlığı modeli kapsamında kurulan TRSM’ler; tedavi ve takiplerinde zorluk yaşanılan ağır ruhsal hastalığının sebep olduğu yeti yitimi ile toplumdan kopan hastaların yeniden topluma kazandırılmasını hedefliyor. Bu merkezlerle hastalığın hem kişiye hem de sosyal çevresine getirdiği maddi ve manevi yıkımın da önüne geçebilmek amaçlanıyor.

Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri’nde, kronik bipolar bozukluk, şizofreni, şizoaffektif bozukluk ve atipik psikoz hastalarına, toplum temelli psikososyal destek sağlanıyor. TRSM ile ilgili bilgi veren Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Asena Akdemir, “ülkemizde önceleri depo hastane olarak adlandırılan ve hedef hasta grubunun şehir merkezlerinin dışında, gözlerden uzak, sosyal ortama izole bir şekilde bakılmasını içeren hastanelerin olduğunu ve günümüzde ise TRSM’ler ile yeni bir modele geçildiğini” kaydediyor.

Ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinin tedavi etkinliği
Prof. Dr. Asena Akdemir sözlerine şöyle devam ediyor:
“Ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinin tedavi etkinliği uzun zamandır tartışıla gelmiştir. Bu kurumların hastaya faydalı olmadığı görüşünde birleşen uzmanlar yeni bir mantığın oluşmasını da katkı sağlamışlardır. Toplumdan izole bir şekilde yaşayan hastaların toplumdan ayrıştırılmalarının daha da zararlı olduğu ve tamamen birçok beceriden yoksun bir hale geldikleri ortadadır. Bu hastalar sürekli olarak yönlendirilmeye ve aktif kalmaya muhtaçtırlar. Ayrıca ilaç kullanan ve tedavisi düzensiz olan hastaların da günlük takibi açısından faydalı olacak bir sisteme ihtiyaçları vardır. Depo hastanelerden gündüz hastanelerine geçişten sonraki süreçte bu hasta gruplarının toplumla entegre olması, toplumun da bu hasta gruplarıyla entegre olması gerektiği fikri ortaya çıkmış ve bunu sağlamak için temelleri atılan kurum TRSM olmuştur. Bu fikrin öncülüğünü de Sağlık Bakanlığı yapmıştır. Bu merkezler alt yapı sağlanmasının yanı sıra eğitim faaliyetlerini de üstlenmiştir. Hastaların tedavi hizmetlerini düzenli olarak alabilmeleri, günlük hayatlarına mümkün olduğu ölçüde dönebilmeleri ve psikiyatrik rehabilitasyonlarının sağlanması amaçlanmaktadır.”

2016 yılına kadar 236 TRSM hedefleniyor
Sağlık Bakanlığı 2011’de yayınladığı Ruh Sağlığı Eylem Planı ile ağır ruhsal hastalıklar için hastane merkezli hizmet modelinden toplum temelli hizmet modeline geçileceğini duyurdu. Yayımlanan Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri (TRSM) Yönergesi ile ülkenin planlanan bölgelerinde TRSM’ler açılmaya başlandı. Günümüz itibari ile Türkiye’de 105 (86 tescilli) TRSM bulunuyor ve 2016 yılına kadar 236 ‘ya çıkması planlanıyor.
İstanbul Fatih ilçesinde hizmet veren Toplum Ruh Sağlığı Merkezi Sorumlu Hekimi Uzman Dr. Gamze Sönmez Avaroğlu da TRSM ile ilgili şu bilgileri veriyor:
“Günümüz ruh sağlığı politikaları hastane temelli uygulamalardan toplum temelli uygulamalara doğru değişiyor. Fatih TRSM İstanbul Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne bağlı olarak çalışıyor. Merkezimiz Haziran 2014 tarihinde aktif olarak çalışmaya başlamıştır. Psikotik bozukluklar dediğimiz ağır akıl hastalarına hizmet veriyor. Amacımız hem hastanın kendisi hem de bakım veren yakını için yaşam kalitesini artırmak, hastaneye yatışları azaltmak, gerektiğinde evde sağlık hizmetleri uygulamasına entegre bir şekilde hastaneye yatmadan yaşadıkları ortamda tedavinin devamlılığını sağlamak ve bu hastaları topluma kazandırmaktır. Hastaları olabildiğince hayatın içinde tutmak ve rehabilite etmek, üretken hale getirmek, sosyalleşmelerini sağlamak başlıca amacımız. Ayrıca, bireysel danışmanlık hizmeti vermek, hastaları ve hasta yakınlarını hastalık, tedavi ve tedavinin olası yan etkileri konusunda bilgilendirmek (psikoeğitim), hastalık belirtileriyle baş etme yöntemleri, kriz yönetimi gibi konularda eğitim vermek, hastaların ilgi ve yeteneğine göre güzel sanatlar, müzik, spor, el sanatları gibi alanlarda sosyal beceri kazandırmak için haftanın beş günü merkezimizde hizmetler veriyoruz. Fatih TRSM’de Fatih ilçesinde ikamet eden ve kronik ağır ruhsal hastalığı olan (şizofreni, atipik psikoz, bipolar bozukluk ve şizoafektif bozukluk gibi) hastalara hizmet veriliyor. Merkezimize kaydedilecek hastaların doktor tarafından muayene edilerek uygun bulunması gerekiyor.”

Kimler TSRM hizmetlerinden faydalanabilir?
– Sürekli ruhsal hastalığı olan ve tedavi alan hastalar (şizofreni, psikotik bozukluk tanısı alanlar),
– Hastanede tedavisi tamamlanan ve TRSM’den hizmet alması uygun olan hastalar,
– Kendiliğinden veya aileleri tarafından getirilen hastalar,
– Geçmişteki hastane kayıtlarına bağlı olarak yapılan ev ziyaretlerinde tespiti yapılan hastalar,
– Hekimlerin poliklinikleri esnasında tespit ettikleri uygun hastalar,
– Hastanede bulunan TRSM polikliniğinde ilgili psikiyatri uzmanınca değerlendirildikten sonra sağlık kurulu raporu ile merkezimizde takip altına alınmaktadırlar.

TSRM işleyiş basamakları
– Bilgilendirme ve Hasta Kaydı
– Merkez, kendisine bağlı bölgedeki ağır ruhsal rahatsızlığı olan hastaları tespit eder ve hasta veya ailesi ile telefon yoluyla irtibat kurar.
– Merkez ve uygulamalar konusunda bilgilendirme yapılarak hasta merkeze davet edilir.
– Merkeze gelemeyecek durumda olan hastalar evde ziyaret edilir ve durumları belirlenerek merkeze davet edilir.
– Merkez hizmetlerinden yararlanmak için, hastanın bizzat kendisi veya hasta yakınları tarafından talep yapılabilir.
– Bu konularda internet, sosyal medya ve gazeteler aracılığıyla da bilgilendirme yapılmaktadır.

Yapılan Hizmetler
Hastayla ilk görüşme
Bazı merkezlerde her uzman (psikiyatrist, psikolog, s.h.u) hastayla ilk görüşmeyi kendi açısından değerlendirmek amacıyla ayrı ayrı yapmaktadır. Bazı merkezlerde ise hastaların epikrizlerinden bilgi alınıyor. Bazı merkezlerde ise her hastayı bir uzman görmekte ve ilgili konularda birbirlerine danışarak süreci devam ettiriyorlar.

Olgu Danışmanı seçilmesi ve bakım planı yapılması
TRSM ekibi içerisinden bir uzman ilk görüşmenin ardından hastanın olgu danışmanı olur ve her hastaya bir olgu danışmanı atanmak zorundadır. Olgu danışmanlığı hastanın her türlü sıkıntısında ona yardımcı olabilecek, bireysel danışmanlık ve terapisini üstlenebilecek bir uzman tarafından yapılır. Bu noktada uzmanlar alanları ile ilgili olarak yönlendirme ve birbirlerine hasta konsültasyonu sağlayabiliyor. Olgu danışmanı ve ihtiyacı olan diğer uzmanlar ile birlikte hastaya 1 yıllık bakım planı yapılır. Bakım planı içerisinde hastanın her türlü psikosoyal ihtiyacı bulunur. Hastaya olgu danışmanı atanmasının ve her konuda danışmanlığını üstlenmesinin amacı güven ilişkisinin sağlanması ve ilerleme yolunda tekrar bozulmamasıdır. Bilindiği gibi bu gruptaki hastaların güven ilişkisi kurmaları oldukça zordur.

Bakım planındaki hedeflerin uygulanması
Hastayla birlikte oluşturulan bakım planı için ödevler belirlenip uygulanmaya başlanır, hasta için uygun olan grup terapileri ve kurslara hastanın katılımı sağlanır ve kontrol edilir.

Ailelere Yönelik Psikoeğitimler
Hasta ailelerine hastalıklar, tedavi düzenliliği, TRSM’ye devam etmelerinin önemi, TRSM’de yapılanlar ile ilgili geri dönüt ve bilgilendirmeleri içeren psikoeğitimlerin zaman zaman yapılması gerekiyor.

Sonuçlanma
Hastaların bakım planları içindeki hedeflere başarı ile ulaşıldıkça yeni hedefler belirlenir. Hastanın mümkün olan en iyi noktaya kadar gelebilmesi amaçlanır. Hedefler gerçekleştiğinde ya da gerçekleşmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığında hasta için TRSM hizmeti sonuçlanır.

Grup Terapileri
Özellikle sosyal beceri grup terapilerinin açılması ve hastaların günlük yaşama en hafif noktada da olsa katılımlarını sağlamayı öğretmek amaçlanmalıdır. Bunun yanında ihtiyaca göre homojen olarak çeşitli gruplar oluşturulabilmektedir. Grubun etkin çalışabilmesi için adapte olamayanların eleminasyonuna dikkat edilmelidir..

İlaç takibi
Uzman psikiyatristler, psikiyatri asistanları ve hemşireler birlikte hastanın ilaç kontrollerini ve düzenliliği yürütmeye çalışıyorlar.

Kurslar
Homojen gruplara ve zeka düzeylerine göre, yetiler, yetenekler ve becerilere göre gruplar açılabilmekte ve işin uzmanları davet edilip kurslar verdirilebiliyor. Kurs açma konusunda her hangi bir sınırlama bulunmuyor.

Açılan bazı kurslardan örnekler:
Takı tasarımı, el becerisi kursları, sosyallik, müzik etkinlikleri, resim, keçe sanatı vb. Burada dikkat edilmesi gereken hastaların organizatör olabileceği, onların bilgi ve becerileri doğrultusunda kurslar ve etkinliklerde kendi işlerini yapmalarıdır. Şimdiye kadar genelde hastaların topluma entegresi üzerine uğraşılmıştır ve uğraşılmaktadır. TRSM’nin en önemli amaçlarından biri olan ve göz ardı edilen toplumun hasta grupları ile entegrasyonu kısmına ağırlık verilebilir. TRSM’lerin nihai amacı da budur.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here