Doğrudan Temin Yöntemi Uygulama Kılavuzu

0
84

4734 Sayılı yasanın amir hükmü esas yönetimin açık ihale olması gerektiği yönündedir. Nitekim alımların büyük bölümü bu şekilde cereyan etmektedir. Pazarlık suretiyle alıma çok da müsait değildir. Bir diğer yöntem ise bir ihale olmayıp temin yöntemi olan “Doğrudan temin”dir. Doğrudan temin Usulü İhtiyaçların, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10’uncu maddesinde sayılan yeterlilik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasa fiyat araştırması yapılarak temin edilmesidir.

İhale dokümanı zorunlu değil
Doğrudan Teminin Getirdiği Kolaylıklar ise idareler için çok önemlidir. İhale dokümanı hazırlanması zorunlu değildir. İlan yapılması ve teminat alınması zorunlu değildir. İhale komisyonu kurulması ve karar alınması zorunlu değildir. Yazılı teklif alınması zorunluluğu olmamakla birlikte, ispat açısından tekliflerin yazılı olması faydalıdır. Ayrıca bu alım yönteminde Kanunun 10’uncu maddesinde sayılan yeterlik kurallarına uymak zorunlu değildir. Yine Maddede belirtilen haller dışında şartname ve sözleşme düzenleme zorunluluğu da yoktur.

Hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri
Doğrudan Temin Usulüne ise; İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespiti, Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olduğu, Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için (UPGRADE) zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınacağı, Büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 44.287 Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları, Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımlarında rahatlıkla başvurulabilir.

Stoklama imkanı olmayan malzemeler
Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemelerinin tek bir sözleşmeye bağlı olarak yıllara sari alımımı bu yöntem ile gerçekleştirilebilir. Bu konuyu açmak için İlaç, tıbbi sarf malzemeleri ile test ve tetkik sarf malzemesi alımları konusuna Kamu İhale Genel Tebliğ ile açıklık getirilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliğ 22.7. Madde; Kanunun 22’nci maddesinin (f) bendinde yer alan hüküm çerçevesinde; özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımlarının doğrudan temin yoluyla karşılanması mümkün bulunmaktadır. Anılan Kanun maddesinin gerekçesinde; özellikle hayati önemi haiz olan ve acil müdahale gerektiren kalp ve ortopedi ameliyatlarında kullanılan ilaç ve malzemelerin özellikleri, boyutları ve nitelikleri kullanılacak hastaya göre değiştiğinden ya da belli bir kullanım süresi bulunmasından dolayı bu süre içinde kullanılmaları zorunlu olduğundan; hem idarenin yararı, hem de hastaların mağdur edilmemesi açısından bu gibi ilaç ve malzemelerin ihale yoluyla önceden temin edilip stoklanması yerine, ihtiyaç duyulduğunda doğrudan temin edilmesinin öngörüldüğü belirtilmektedir. Buna göre, hastaya özgü olup özelliğinden dolayı stoklama imkanı bulunmayan mal ve malzemelerin de bu madde çerçevesinde temini mümkün bulunmaktadır.

Süreklilik arz eden ürünler
Süreklilik Arz Eden Mal ve Hizmet Alımlarının Kesintiye Uğratılmadan Temini İçin Doğrudan Temin Usulleri de mal tedarik edilmesi mümkündür. Konu hakkında Kamu İhale Genel Tebliğinin 20’nci maddesinde yer alan; “20.1. 4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin (b) bendinde ertesi mali yılda gerçekleştirilecek süreklilik arz eden mal ve hizmet alımları için bir önceki mali yıl sona ermeden ihaleye çıkılabileceği düzenlenmiştir. Böylece ihale ile ilgili ilan süresi ve ihale sürecinin belirli bir zaman alacağı da dikkate alınarak ertesi yılda gerçekleştirilecek bu tür mal ve hizmet alımı ihalelerine mali yıl sona ermeden çıkılabilmesine imkân tanınmıştır. Ancak yılın sonunda ya da ertesi yılın başında çıkılan ihalelerde önceden öngörülemeyen nedenlerle ihale sürecinin uzadığı durumlarda süreklilik arz eden bu alımların kesintiye uğratılmamasını teminen, ihale sonuçlandırılıncaya kadar geçecek süre içindeki ihtiyaçların 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (b) bendindeki “idare tarafından önceden öngörülemeyen olaylar” kapsamında değerlendirilerek, anılan madde hükmü ve 62’nci maddenin (ı) bendinde yer alan esaslar da dikkate alınarak aynı Kanunun 21’inci maddesinin (f) bendi ya da 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen tutarlara kadar olanların bu maddelere göre temin edilebilmesi idarenin yetki ve sorumluluğundadır.

Tek kaynaktan temin
İhtiyacın Sadece Gerçek veya Tüzel Tek Kişi Tarafından Karşılanabileceğinin Tespit Edilmesi halinde de bu alım yöntemine başvurulabilir. Piyasada yapılan araştırma neticesinde ihtiyaçların sadece tek bir kaynaktan temin edileceğinin ortaya çıkması halinde Kamu İhale Kanununun 22’nci maddesinin (a) bendine göre alım yapılabilir. Ayrıca, bir taahhüt kapsamında; taahhüt konusu sözleşme veya şartnamede yer alan hükümler nedeniyle belli bir marka veya modelli malın alınmasının zorunlu olduğu hallerde, bu bendin uygulanması mümkün bulunmaktadır. Konu ile ilgili olarak idarelerin bir araştırma yapmaları ve tek kaynaktan temin formunu doldurmaları yeterlidir. Bu formun doldurulması konusunda tüm yetki ve sorumluluk ise idarelere aittir.

Tamamlayıcı nitelikli alım
Sadece Gerçek veya Tüzel Tek Kişinin İhtiyaç İle İlgili Özel Bir Hakka Sahip Olması hali de doğrudan temin usulü ile alım yapılmasına cevaz vermektedir. Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili bilimsel, teknik, fikri veya sanatsal vb. nedenlerle özel bir hakka sahip olması durumunda ihtiyaçların 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin (b) bendi kapsamında karşılanabileceği anlamına gelmektedir.
Yine Toplam süreleri üç yılı geçmemek üzere, asıl sözleşmeye dayalı olarak yapılacak alımların, ihtiyaca ilişkin asıl sözleşmeye bağlanan mal ve hizmet alımıyla ilgili olarak önceden öngörülmemekle birlikte ihtiyacın gereği olarak ortaya çıkması ve tamamlayıcı nitelikte bir alım olması halinde bu bende göre ihtiyaçlar temin edilir.

Sayıştay denetimi
İdarelerin 4734 Sayılı Kanunun 22’nci Maddesinin (D) Bendindeki Parasal Limite Kadar Olan Tüm İhtiyaçları Bu Bende Göre Karşılanmasında Her Hangi Bir Sınırlama yoktur. Şöyle ki, 4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin (ı) bendinde “Bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin % 10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır. Ancak bu maddenin uygulanması alımın doğası gereği mümkün değildir. % 10’luk kısım yılın hemen başında doldurulmaktadır. Kaldı ki Sayıştay denetimlerinde dahi % 10’luk alım sınırlamasını aşılması rapor konusu dahi yapılmamaktadır.

Sözleşme
Doğrudan Temin Usulü İle Yapılan Alımlarda Sözleşme İmzalanması da mümkündür. Doğrudan temin ile alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Tek bir sözleşme ile yıl boyu alım yapılması halinde sözleşme imzalanmalıdır.
4734 Sayılı Kanunun 22’nci Maddesinin F Bendi Uyarınca Doğrudan Temin Yöntemi İle Yapılan Alımlarda Belirli Süreli Sözleşme İmzalanabilmektedir. Konu hakkında; Kamu İhale Kurumu’ndan alınan 17/01/2013 tarihli ve 1250 sayılı görüş yazısında; Kamu İhale Kurulu’nun 07/01/2013 tarihli ve 2013/DK.D-1 sayılı kararı alındığı belirtilerek bazı açıklamalara yer verilmiştir. Söz konusu açıklamalar doğrultusunda 28/05/2013 tarihli ve 2013/05 sıra nolu Genelge yayımlanmıştır. Genelge uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin (f) bendi kapsamında yapılan alımlarda belirli süreli sözleşmeler imzalanabilmektedir.

Fiyat farkı esasları
Doğrudan Temin Alımlarında Fiyat Farkı Esasları Uygulanması da mümkündür. 31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 29.11.2013 tarihinde yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinde uygulanacak fiyat farkına ilişkin esaslar çerçevesinde hareket edilmesi gerekmektedir. Ancak mal alımlarında fiyat farkı kararnamesi henüz yayınlamadığından 18 ayı geçkin alımlara girişilmemesi salık verilmektedir. 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanunu Gereğince “Satın alma suretiyle edinilmesi ekonomik olmayan her türlü makine-teçhizat, cihazlar ve taşıtlar ile hava ambulansı ……kit karşılığı cihaz “ilaç, tıbbi cihaz,” aşı ve anti-serum alımı için; süresi üç yılı geçmemek, finansal kiralama suretiyle temin edileceklerde ise dört yıl olmak üzere üst yöneticinin onayıyla gelecek yıllara yaygın yüklenmeye girişilebilir. Ancak bu alımların 18 ayı geçmemesi önerilmektedir. Nitekim fiyat farkı kararnamesinin henüz yayınlanmaması ve idarelerin stok yapmasının önüne geçilmesi isteği nedeniyle uzun vadeli sözleşmelerin yapılması salık verilmemektedir.

ertugrul@ertugrulerturk.av.tr

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here