Yeni Sağlık Meslek Mensupları Yasası ne getirdi?

0
58

Bu güne kadar sadece ismi geçen ve ancak kanunda yeri olmayan birçok meslek grubunun bu yasa ile yetki ve sorumlulukları belirlendi.

06.04.2011 tarih ve 6225 kanun numarası yayınlanan “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” birçok sağlık meslek mensubunu sevindirdi. Bu güne kadar sadece ismi geçen ve ancak kanunda yeri olmayan birçok meslek grubunun bu yasa ile yetki ve sorumlulukları belirlendi. 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanununda tanımlanan bu meslek mensuplarının yetki ve sorumlulukları artık bir kanun ile belirlenmiş olduğundan, bu meslek gruplarının yapabilirlikleri konusundaki ihtilaflar oldukça azalmıştır. Bu kanun çerçeve olduğundan, bu kanun hükümlerine aykırı olmamak ve uygulanması göstermek üzere ikincil mevzuatın hazırlanacağını ve bu meslek mensuplarının mesleğe kabul ve çalışma esaslarının bu kanun çerçevesinde (özellikle yönetmelikler yolu ile) düzenleneceğini belirtmek isterim. Bu meslek mensuplarından özellikle psikologların görev ve sorumlulukları noktasında bugüne kadar yapıla gelen tartışmalara en azından klinik psikologlara yönünden bir nokta konulmuştur. Bu nedenle, bu makalemde özellikle bu meslek gruplarının en büyüğü olan psikologlar üzerinde durmak ve kanunun getirdiklerini kıyasen psikologlar üzerinden yapmak isterim.

Klinik psikolog

Buna göre; “Klinik psikolog; psikoloji veya psikolojik danışma ve rehberlik lisans eğitimi üzerine klinik ortamlarda gerekli pratik uygulamaları içeren klinik psikoloji yüksek lisansı veya diğer lisans eğitimleri üzerine psikoloji veya klinik psikoloji yüksek lisansına ilaveten klinik psikoloji doktorası yapan sağlık meslek mensubudur.” Bu tanım ile sadece üniversitelerin psikoloji bölümünden mezun olan meslek mensuplarının değil, PDR mezunlarının da yüksek lisans yapmak suretiyle klinik psikolog olmasına imkân verilmiştir. Ancak “Psikolog” unvanlı meslek mensupları için bir tanımlama yapılmamış olması ise yasa adına büyük kayıptır. Kanunun devamında; “Klinik psikolog, nesnel ve yansıtmalı ölçüm araçları, gözlem ve görüşme teknikleri kullanarak psikolojik değerlendirme ile uluslararası teşhis ve sınıflama sistemlerinde hastalık olarak tanımlanmayan ve Sağlık Bakanlığı’nın da uygun bulduğu durumlarda psikoterapi işlemleri yapar. Hastalık durumlarında ise ancak ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak psikoterapi uygulamalarını gerçekleştirir. Psikoloji lisans eğitimi üzerine ilgili mevzuatına göre Sağlık Bakanlığı’nca uygun görülen psikolojinin tıbbi uygulamalarıyla ilgili sertifikalı eğitim almış ve yeterliliğini belgelemiş psikologlar sertifika alanlarındaki tıbbi uygulamalarda görev alabilirler” denilerek “klinik psikolog”ların yapabilecekleri işler açık şekilde belirtilmiştir.

Kimler muaf olacak?

Ancak yine bir uzman hekimin teşhis ve yönlendirmesi ile mesleğini icra edecek olmaları ise psikologların mesleki bağımsızlığını bir miktar zedelenmiştir. Yine bu meslek mensupları için bir sınav yapılacağı, yönetmelik ile sınav ve kapsamının belirleneceği açıklanmıştır. Ayrıca bu sınavdan kimlerin muaf olacağı, hali hazırda çalışanların sınavdan muaf olup olmayacakları, bugün itibari ile psikoloji bölümünü okumaya başlayanların bu sınavdan muaf olup olmayacakları açık değildir. “Klinik Psikologların” ve “psikologların” serbestçe ve bir uzman hekim gözetimi altında olmadan mesleklerini icra edememeleri veya bu konuda bir düzenlemenin olmaması çok büyük kayıptır. Konuya ilişkin olarak; “Uzman tabibin teşhis ve yönlendirmesiyle ya da bağımsız olarak yapılabilecek mesleki uygulamalar, bu bentteki prensipler çerçevesinde Sağlık Bakanlığı’nca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir” denmiştir. Hatta yasa daha ileri giderek ve yine uzman hekimlerin büyük ölçüde etkisi altında; “Tabipler ve diş tabipleri dışındaki sağlık meslek mensupları hastalıklarla ilgili doğrudan teşhiste bulunarak tedavi planlayamaz ve reçete yazamaz. Sağlık meslek mensuplarının iş ve görev ayrıntıları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde çalışma şartları, iş ve görev tanımları; sertifikalı eğitime ilişkin usûl ve esaslar Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” Demek suretiyle tüm saplık meslek mensuplarına serbest çalışma imkânını ortadan kaldırmışlardır. Açıkçası bu hali ile bu yasanın bu kanundan adı geçen tüm meslek mensupları için bir kazanç olmadığını düşünüyorum. Komisyon çalışmalarında özellikler uzman hekim meslek odalarının ve derneklerinin baskısı sonucunda, adı geçen meslek mensuplarının serbestçe yapabilecekleri işler olabildiğince tırpanlanmıştır.

Sertifikalı eğitim

Yönetmelik ile sertifikalı eğitimden bahsedilmekle beraber, bunun ne şekilde gerçekleşeceği açıklanmamıştır. Kanımca bu konuda bir meslek örgütünün konuya müdahil olması ve sertifikalandırma sürecine dâhil olması gerekmektedir. Ayrıca bu yasanın bu meslek gruplarına, meslek odası olma hakkı verip vermediğinin de tartışılması gerektiğini düşünüyorum. Ancak kanımca bu kanunda adı geçen meslek mensuplarının bir meslek odası kurması önünde bir engel kalmamıştır. Bu kanuna dayanarak her bir meslek grubu için bir yasa hazırlanması mümkündür.

Uzman hekim yönlendirmesi

Meslek mensuplarının uzman hekim yönlendirmesi ile işlem yapabilecekleri ve sınırları bir kez daha vurgulanmıştır. Bu durum bile yasanın bazı kaygıların etkisi altında yapıldığını göstermektedir. Yasada; “Tabiplerce veya tabiplerin yönlendirmesiyle ilgili sağlık meslek mensubu tarafından uygulanmak şartıyla insan sağlığına yönelik geleneksel/tamamlayıcı tedavi yöntemlerinin alanları, tanımları, şartları ve uygulama usul ve esasları Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Diploması veya meslek belgesi olmadan bu maddede tanımlanan meslek mensuplarının yetkisinde olan bir işi yapan veya bu unvanı takınanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve ikiyüz günden beşyüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır” denilerek durum vurgulanmıştır.

Meslek unvanları

Son olarak tüm meslek mensuplarına ilişkin olarak 1219 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmek suretiyle düzenlemeler yapılmış ve işin büyük ölçüde ikincil mevzuat ile düzenleneceği işareti verilmiştir. Buna göre; “Bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla, sağlık kuruluşlarında psikolojinin sertifikalı tıbbi uygulamalarında Sağlık Bakanlığı’nca belirlenen sürelerde çalıştığını ve yeterli tecrübeyi kazandığını belgeleyen psikologlara, Sağlık Bakanlığı’nca yapılacak sınavlarda başarılı olmak kaydıyla çalıştığı ve tecrübe kazandığı tıbbi uygulamalarda görev alma yetkisi verilir. Bu yetkinin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı’nca belirlenir. Bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla elde edilmiş olan meslek unvanları ve ilgili alanlarda mesleki eğitimlerine başlamış olanların hakları saklıdır. Bunların görev, yetki ve sorumlulukları Sağlık Bakanlığı’nca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bu Kanunun ek 13’üncü maddesinde ve bu maddede öngörülen yönetmelikler bir yıl içerisinde yürürlüğe konulur.

Sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri

Bu yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, mevcut ikincil düzenlemelerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Bu Kanunun ek 13’üncü maddesi ile tanımlanan sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır. Bu madde gereğince Sağlık Bakanlığı’nca yapılacak eğitimler ve sınavlar bir yıl içerisinde yapılır ve bu süre içerisinde ilgililer çalışmalarına devam edebilir. Sağlık kuruluşlarında psikolojinin sertifikalı tıbbi uygulamalarında Sağlık Bakanlığı’nca belirlenen sürelerde çalıştığını ve yeterli tecrübeyi kazandığını belgeleyen psikologlara, Sağlık Bakanlığı’nca yapılacak sınavlarda başarılı olmak kaydıyla çalıştığı ve tecrübe kazandığı tıbbi uygulamalarda görev alma yetkisi verilir.”

 

Av. Muhittin Ertuğrul ERTÜRK
Avukat / SEİS Hukuk Danışmanı
ertugrul@ertugrulerturk.av.tr

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here